Słownik pojęć

 

A-GH-MN-ST-Ż

Agent transferowy - to instytucja, która na zlecenie Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych zajmuje się prowadzeniem rachunków (kont) poszczególnych uczestników funduszu oraz dokonuje przeliczenia wpłaconych środków pieniężnych na nabywane przez inwestora jednostki uczestnictwa, a także odkupywanych jednostek uczestnictwa na wypłacane inwestorowi środki pieniężne.

Akcja - to papier wartościowy łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej. Inaczej, akcja to ogół praw i obowiązków akcjonariusza w spółce albo też część kapitału akcyjnego. Ten papier wartościowy potwierdza uczestnictwo jego właściciela w kapitale spółki akcyjnej, uprawnia do uczestnictwa w zyskach spółki w formie dywidendy, jak również do udziału w jej majątku w przypadku likwidacji.

Aktywa funduszu - to inaczej jego majątek. Aktualna wartość posiadanych lokat/ papierów wartościowych oraz środków finansowych pochodzących z wpłat uczestników i innych źródeł.

Alokacja składki - to procentowy podział składki, wpłacanej w ramach jednego programu inwestycyjnego, między kilka funduszy; w programach inwestycyjnych TFI możliwość podziału składki przez uczestnika między fundusze o różnej polityce inwestycyjnej; w produktach ubezpieczeniowych typu unit-linked - możliwość przekazywania składki do funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez różne TFI.

Benchmark - w przypadku funduszy inwestycyjnych benchmarkiem określa się poziom odniesienia, do którego porównywane są wyniki inwestycji. W przypadku funduszy akcyjnych takim poziomem odniesienia może być np. jeden z indeksów giełdowych. Fundusze dłużne często porównują natomiast swoje wyniki do rentowności wybranych obligacji czy papierów skarbowych.

Bessa - to silny i długotrwały spadek kursów papierów wartościowych.

Bieżące wydatki - to środki pieniężne przeznaczane przez daną osobę (rodzinę) na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania co najmniej w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Blokada rachunku - jeśli w określonym czasie uczestnik nie zamierza przeprowadzać żadnych transakcji na rachunku uczestnika w funduszu inwestycyjnym, może zlecić blokadę tego rachunku. Blokada jest zwykle sposobem zabezpieczenia wierzytelności. W czasie podanym w zleceniu blokady, na rachunku nie będą przeprowadzane żadne transakcje.

Bon - to krótkoterminowy papier wartościowy, którego emitent potwierdza, że zaciągnął pożyczkę i zobowiązuje się zwrócić ją wraz z odpowiednimi odsetkami w określonym terminie, nie dłuższym niż jeden rok.

Bon skarbowy - to dłużny papier wartościowy Skarbu Państwa o terminach wykupu od 1 do 52 tygodni (standardowo 13 i 52). Służy zaciąganiu przez Skarb Państwa krótkoterminowego kredytu na sfinansowanie deficytu budżetu państwa. Oprocentowanie bonów ma charakter stały, dyskontowy (dochodem jest różnica pomiędzy ceną zakupu, a wartością nominalną bonu).

Cel finansowy - to cel, na który mają być wydatkowane środki wypłacane z dokonywanych inwestycji. Celem finansowym może być np. opłacenie przyszłych studiów dzieci, dodatkowa emerytura, podróż zagraniczna w najbliższe wakacje lub zabezpieczenie nagłych, nieprzewidzianych wydatków.

Cel inwestycyjny funduszu - jest to określona w statucie generalna “wytyczna”, jaką powinien kierować się fundusz w realizacji polityki inwestycyjnej. Dopuszczalne cele inwestycyjne funduszu otwartego lub specjalistycznego otwartego określa ustawa. Mogą to być: ochrona realnej wartości aktywów funduszu, osiąganie przychodów z lokat netto funduszu, wzrost wartości aktywów w wyniku wzrostu wartości lokat. Cele inwestycyjne funduszy zamkniętych mieszanych i specjalistycznych zamkniętych mogą być określone dowolnie. Fundusze mogą realizować jednocześnie kilka celów, jednak nie powinny się one wykluczać. Bardzo istotne jest również to, że fundusz nie może gwarantować osiągnięcia celu inwestycyjnego.

Cel inwestycyjny inwestora - określa stopę rentowności jaką inwestor spodziewa się osiągnąć w wyniku dokonywanych inwestycji.

Cena jednostki uczestnictwa - to cena, po jakiej fundusz zbywa i odkupuje jednostki uczestnictwa. Ustalana jest na podstawie wartości aktywów netto funduszu przypadających na jednostkę uczestnictwa.

Certyfikat inwestycyjny - certyfikaty inwestycyjne funduszy zamkniętych i mieszanych są to papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu bez względu na faktyczny charakter oferty ich nabycia. Certyfikaty są papierami wartościowymi na okaziciela. Każdy certyfikat inwestycyjny danego funduszu reprezentuje jednakowe prawa majątkowe. Certyfikat inwestycyjny w publicznym obrocie nie ma formy dokumentu. Certyfikaty inwestycyjne funduszu specjalistycznego zamkniętego mogą być - w zależności od postanowień statutu funduszu - papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu lub papierami, które znajdują się w obrocie niepublicznym.

Decyzja inwestycyjna - to wybór określonej formy inwestowania i instytucji finansowej, która powinna być zgodna z celem inwestycyjnym inwestora.

Depozytariusz - to instytucja powołana dla ochrony środków lokowanych przez uczestników funduszy inwestycyjnych. Zadaniem Depozytariusza jest przechowywanie aktywów, kontrola nad funduszem, obejmująca zwłaszcza inwestycje oraz zarządzanie środkami, jak też czuwanie nad zgodnością działań funduszu z przepisami prawa i własnym statutem. Depozytariuszem może zostać wyłącznie bank z siedzibą w Polsce, dysponujący środkami własnymi w wysokości co najmniej 100 milionów złotych. Depozytariusz nie może być akcjonariuszem towarzystwa zarządzającego funduszem, którego aktywa przechowuje, a pracownicy depozytariusza nie mogą być członkami władz towarzystwa lub funduszu. Rozdzielenie zarządzania aktywami od przechowywania aktywów umożliwia przekazanie kontroli działań funduszu depozytariuszowi. Kontrola działalności inwestycyjnej jest kontrolą wyłącznie formalną, tzn.depozytariusz nie może wypowiadać się co do celowości dokonania takiej czy innej inwestycji, może natomiast (i ma obowiązek) odmówić wykonania polecenia prowadzącego do naruszenia prawa lub statutu funduszu.

Dni wyceny - to dni ustalania wartości jednostki funduszu na podstawie rynkowej wartości wszystkich lokat, zwykle pokrywające się z dniami notowania giełdy papierów wartościowych. D.w. przypadają zwykle na każdy dzień pracy giełd, ale mogą wypadać np. raz w tygodniu czy raz w miesiącu.

Doradca inwestycyjny - przez wykonywanie zawodu doradcy inwestycyjnego rozumie się m.in.: - zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich instrumentów finansowych; - doradztwo inwestycyjne w zakresie maklerskich instrumentów finansowych; - doradztwo dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią; - doradztwo i inne usługi w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw. Doradca inwestycyjny, wykonując zawód, jest obowiązany działać zgodnie z przepisami prawa i zasadami uczciwego obrotu oraz mieć na względzie słuszne interesy zleceniodawców. Tytuł zawodowy "doradca inwestycyjny" podlega ochronie prawnej. Prawo wykonywania zawodu doradcy inwestycyjnego przysługuje osobom, które są wpisane na listę doradców.

Dystrybutor - to fundusz lub inny podmiot posiadający licencję KNF (Komisji Nadzoru Finansowego) do realizowania dyspozycji i zleceń złożonych przez uczestników funduszu. Często jest to biuro maklerskie lub bank.

Dywersyfikacja - to rozdzielenie kapitału pomiędzy fundusze kilku kategorii o zróżnicowanym profilu inwestycyjnym.

Dywersyfikacja portfela przez inwestora - to alokowanie składki do kilku rodzajów funduszy (w ramach programu inwestycyjnego jednego TFI) lub do funduszy zarządzanych przez kilka TFI (w wypadku uczestniczenia w programach inwestycyjnych różnych TFI lub jednego produktu unit-linked) w celu ograniczenia ryzyka inwestycyjnego.

Dzień przeliczenia - to dzień zapisu na rachunku inwestora jednostek danego funduszu w zamian za kwotę wpłaconej składki, a także dzień odpisywania z tego rachunku jednostek w wypadku dokonywania wypłaty środków.

Emitent - to podmiot (np. osoba, przedsiębiorstwo, skarb państwa) wystawiający lub emitujący papiery wartościowe i ogłaszający ich sprzedaż we własnym imieniu. Nabywca, którym może być fundusz inwestycyjny, oczekuje dochodów wynikających np. z oprocentowania emitowanych obligacji lub wzrostu cen akcji.

Formy inwestowania - to rodzaje lokat oferowanych przez instytucje finansowe, takie jak polisy na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, fundusze inwestycyjne czy lokaty bankowe.

Formy inwestycji - to oferowane przez podmioty zarządzające sposoby lokowania oszczędności poprzez ich inwestowanie na rynku kapitałowym. Podstawowe formy inwestycji.: fundusze inwestycyjne, fundusze ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne, lokaty bankowe o oprocentowaniu powiązanym z rynkiem kapitałowym.

Fundusz inwestycyjny - to forma zbiorowego lokowania środków pieniężnych wpłaconych przez przedsiębiorstwa, gminy, osoby prawne oraz osoby fizyczne. Wpłaty wielu uczestników tworzą znaczny kapitał, który umożliwia korzystne inwestycje mające na celu osiąganie zysków wyższych, niż tradycyjna lokata bankowa. Majątek funduszu inwestycyjnego lokowany jest na zasadzie dywersyfikacji ryzyka - tj. inwestowania w tak szerokie spektrum lokat, aby nawet spadek wartości jednej z lokat w niewielkim stopniu wpłynął na wartość całego portfela. Funduszem zarządza Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI) zatrudniające w tym celu doświadczonych doradców inwestycyjnych. Ich zadaniem jest zyskowne i bezpieczne inwestowanie środków funduszu zgodnie z zasadą ograniczenia ryzyka inwestycyjnego. Przed każdą decyzją o zakupie określonych papierów wartościowych dokonywana jest szczegółowa analiza opłacalności i bezpieczeństwa inwestycji. Aktem prawnym, który mówi o tworzeniu i funkcjonowaniu funduszy inwestycyjnych jest ustawa z 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych.

Fundusz rynku pieniężnego - ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy lub fundusz inwestycyjny lokujący swoje aktywa w instrumenty rynku pieniężnego (bony skarbowe, krótkoterminowe lokaty bankowe, dłużne papiery wartościowe o terminie wykupu poniżej roku). Instrumenty te charakteryzują się dużym bezpieczeństwem oraz niewielkimi wahaniami wartości.

Fundusz sektorowy - fundusz o polityce inwestycyjnej zakładającej inwestowanie aktywów głównie w lokatach przedsiębiorstw danej branży, np. firm teleinformatycznych lub działających w sektorze usług.

Fundusze agresywne (akcji) - inwestują nawet do 100% w akcje, natomiast najczęściej robią to w proporcji 80%- akcje; 20% instrumenty bezpieczne. Ryzyko jest wysokie, z powodu możliwych znacznych wahań wartości jednostki. W długim horyzoncie czasu (co najmniej 5 lat) i tak średnio są bardziej opłacalne od innych typów funduszy. Czasami, mocno zwyżkują w krótkim okresie czasu, natomiast trudno to przewidzieć. Dobrze je kupić gdy są tanie (po dużych spadkach). Można natomiast dużo stracić, w przypadku gdy wybierze się fundusz generujący same straty już od lat.

Fundusze bezpieczne - za najbardziej bezpieczne uznaje się fundusze rynku pieniężnego, które inwestują do 100% w papiery dłużne skarbu państwa, których okres wymagalności (wykupu przez państwo) jest do roku. Niektóre z funduszy pieniężnych część środków mogą ulokować w papiery komercyjne firm. Ich zyskowność jest porównywalna z długoterminowymi lokatami w bankach, lecz najlepsze fundusze z tego segmentu przynoszą zyski wyższe niż najlepsze lokaty w banku.

Fundusze branżowe - są to wyspecjalizowane fundusze o podwyższonym ryzyku, inwestujące w wybrane branże przemysłowe.

Fundusze elastycznego inwestowania (aktywnej alokacji aktywów) - fundusze te, mogą w zależności od koniunktury na rynku finansowym kierować środki pieniężne swoich klientów w miejsca gdzie najlepiej przyniosą zysk swoim właścicielom. Ich możliwości nie są tak ograniczone, jak w przypadku klasycznych funduszy, które mają zapisane w statucie że muszą zawsze mieć w portfelu np. co najmniej 40% akcji. Zarządzający takim funduszem mogą nawet zredukować ilość akcji do zera, jeśli jest bardzo źle, natomiast gdy jest dobrze mogą zwiększać ich ilość do udziału maksymalnego. Fundusze te są często nieprzewidywalne do końca, lecz w dużej mierze bardzo uważają aby nie stracić, więc w momencie krótkotrwałych wzrostów na giełdzie nie zyskują zbyt wiele, ponieważ nie zdążą się rozpędzić z zakupami.. Niemniej, są nastawione na stabilny zysk, i mogą być w średnioterminowym okresie czasu poważną konkurencją dla funduszy akcyjnych.

Fundusze inwestycji zagranicznych - bardzo ciekawe, gdyż zarobić można na nich podwójnie - z jednej strony na faktycznym wzroście cen akcji największych spółek notowanych na giełdach zachodnich (USA, EUROPA), oraz na ryzyku kursowym, gdyż aby kupić akcje np. amerykańskie trzeba zamienić złotówki na dolary. Jeśli dolar później będzie mocniejszy, otrzymamy za akcje więcej złotówek. Ryzyko jednak podwójnie wysokie.

Fundusze otwarte - posiadają zmienną liczbę uczestników oraz zmienną liczbę jednostek uczestnictwa reprezentujących jednakowe prawa majątkowe. Mogą zbywać jednostki udziałowe bez ograniczeń i są prawnie zobowiązane do odkupienia jednostek na żądanie uczestnika.

Fundusze otwarte specjalistyczne - wzorowane są na funduszach otwartych z tym, że istnieje możliwość określenia w statucie warunków odkupienia jednostek uczestnictwa. Wyróżnikiem jest także powołanie organu kontrolnego Rady Inwestorów.

Fundusze papierów dłużnych (obligacyjne) - operują głównie na rynku obligacji i bonów skarbowych o terminie wykupu co najmniej rocznym. Zysk z funduszy tego typu może być różny w zależności od strategii firmy zarządzającej - niektóre obligacje są np. denominowane w euro, co daje możliwość większego zysku, w momencie gdy złotówka się osłabi, ale też ryzyko, gdy się umocni. Im więcej w takim funduszu obligacji długoterminowych, tym większe ryzyko krótkotrwałych wahań cen jednostki.

Fundusze parasolowe i powiązane - dzięki zapisom nowej ustawy fundusze inwestycyjne mogą prowadzić działalność jako fundusze składające się z kilku subfunduszy (fundusze parasolowe) różniących się w tym, że każdy może stosować inną politykę inwestycyjną. Subfundusze nie mają osobowości prawnej. Możliwe jest także tworzenie funduszy podstawowych i powiązanych (fundusz podstawowy emituje certyfikaty inwestycyjne lub jednostki uczestnictwa dla funduszy powiązanych, które realizując jednorodną politykę inwestycyjną, mogą różnicować sposób pobierania opłat związanych z uczestnictwem w funduszu oraz wypłaty dochodów funduszu).

Fundusze stabilnego wzrostu - są mieszanką strategii bezpiecznej z trochę bardziej agresywną. Na ogół w takim funduszu znajduje się około 25-40% akcji, oraz 60-75% obligacji i innych bezpiecznych papierów dłużnych. Czasem są nazywane emerytalnymi (głównie ze względu na skład portfela, przypominający fundusze II filaru). Wahania cen jednostek są umiarkowanie małe. Tego typu fundusze w momencie, gdy jest źle na giełdzie, zazwyczaj chronią nasze pieniądze przed większą stratą, jednak gdy jest dobra koniunktura nie należy się spodziewać wielkich zysków.

Fundusze typu load - pobierają opłaty manipulacyjne zwykle w wysokości od 3,5 do 8 procent, naliczane od inwestowanej kwoty. Pobranie opłaty może następować w momencie przystąpienia do funduszu lub przy umarzaniu jednostek uczestnictwa.

Fundusze typu no-load - nie pobierające opłaty manipulacyjnej

Fundusze typu venture capital - są to fundusze zamknięte inwestujące w przedsięwzięcia o wysokim stopniu ryzyka.

Fundusze zamknięte - emitują certyfikaty inwestycyjne, które – w zależności od zapisów statutu – mogą lub nie mogą być przedmiotem obrotu giełdowego. Liczba certyfikatów inwestycyjnych, w odróżnieniu od liczby jednostek uczestnictwa funduszy otwartych, jest stała i może zmieniać się tylko w przypadku nowych emisji lub wykupienia przez fundusz wyemitowanych wcześniej certyfikatów inwestycyjnych. Certyfikaty inwestycyjne mogą być dopuszczane do publicznego obrotu, a następnie wprowadzone do notowań na rynku regulowanym (giełdzie lub rynku pozagiełdowym). Certyfikaty nie podlegają odkupieniu przez fundusz na żądanie klienta, mogą być natomiast wykupione przez fundusz, jeżeli statut funduszu to przewiduje, w terminach wskazanych w statucie. Polityka inwestycyjna prowadzona przez te fundusze jest bardziej ryzykowana i swobodna niż w przypadku funduszy otwartych. Możliwe jest na przykład inwestowanie dodatkowo w udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, waluty, transakcje terminowe oraz prawa pochodne od praw majątkowych będących przedmiotem lokat.

Fundusze zarządzane aktywnie - decyzje inwestycyjne podejmowane są na podstawie rekomendacji analityków, a podejście do rynku jest selektywne i ma na celu wyłonienie papierów wartościowych o najlepszych parametrach wzrostu.

Fundusze zarządzane pasywnie - znane lepiej jako fundusze indeksowe: dopasowują portfel inwestycyjny do wybranego indeksu rynkowego, zakładając, że dyskontują one wszystkie możliwe do zdobycia informacje rynkowe.

Fundusze zrównoważone - udział akcji w portfelu tych funduszy to mniej więcej 50 proc. Pozostała część portfela to papiery dłużne. W wielu przypadkach zaangażowanie w akcje bywa większe niż 50%. Ryzyko związane z tymi funduszami jest średnio wysokie, natomiast możliwość zysku jest znacznie większa w porównaniu do funduszy bezpiecznych. Jeśli jest źle na rynku, fundusze nie spadają tak bardzo jak akcyjne, ale też w momencie hossy zyskują trochę mniej niż fundusze akcji.